Tam on yıl önce 13 Ağustos 1996’da Mehmet Ragıp Kenan, yaşama gözlerini yummuştu.Dr. Sait Kenan, M. Ragıp Kenan’ın oğlu.Ölüm yıldönümünde Mehmet Ragıp Kenan’ı yazmak istedim.

Oturup Dr. Sait Kenan’la büyük dedesinden, dedesine, oradan babasına gelerek keyifli bir sohbet yaptık. Detay bilmeden, KENANLAR’ı duymuştum.

Dr. Sait Kenan’ı mesleki kariyerinden önce tipik bir Kıbrıslı olarak tanımladım. Sohbetindeki zenginlik ve rengi onu yakından tanıyanlar çok iyi bilir.

Daha sohbetimizin başında espri tarafının genetik olduğunu öğrendim. Meğer babası rahmetli Mehmet Ragıp Kenan da o ciddi duruşun hemen gerisinde espri yüklü biriydi. Şaka sınırı oldukça genişti.

Kıbrıs Türk toplumundan değil tüm Kıbrıs genelinde Mehmet Ragıp Kenan, kooperatifçiliğin babası sayılacak biri.

Mehmet Ragıp Kenan’ın babası Sait Kenan, Beyrut ile Suriye arasındaki bir bölgeden adaya gelen ünlü Kenan Efendi’nin dört oğlundan biri. (*)

Önce Kenan Efendi’nin gelişini dinlemek istiyorum...

Tarih dersi gibi olmadan anlatıyor Dr. Sait Kenan: “ Büyük Dedem Kenan Efendi 1800’lü yıllarda adaya gelip Larnaka’ya yerleşti. Hasan, Kamil, Raşit ve Sait isimli dört oğlu ile Anber ve Nazlı isimli iki kızı vardı.

Kenan Efendi, adanın ilk iş adamıydı. Sadece Türkler içinde değil Rumlarla birlikte tüm adanın neredeyse tek işadamıydı. Daha sonra isim yapan pek çok Rum işadamı, iş hayatına büyük dedemden mal alıp satarak adım atmış.

Kenan Efendi, uluslararası ticari ilişkisi olan biriydi. Birinci Dünya Savaşı geride kalırken beklenmedik bir darbe yediler. İngilizler, savaş yıllarında Almanlara petrol satışına aracı oldukları için Kenan Efendi ve dört oğlunu iki yıl Girne Kalesi’ne hapsettiler. Bu olay Kıbrıs adasında ticari dengeyi değiştirdi. Kenanların güçlü konumu geriye giderken ticarette Rumlar öne çıktı.”

Kenan Efendi ailesinin çocuklarından konuşurken Türkiye’de isim yapmış ünlü Tiyatro Sanatçıcı Haldun Dormen’in de Kenan Efendi ailesinden olduğunu öğreniyorum.

Dr. Sait Kenan, Haldun Dormen’in babası Sait Dormen’in Kenan Efendi’nin kızı Nazlı Hanım’ın oğlu olduğunu söylüyor. Bir başka deyişle ünlü Kenan Efendi, Haldun Dormen’in büyük dedesi.

Bu giriş bilgilenmeden sonra sözü Mehmet Ragıp Kenan’a getiriyoruz.

Mehmet Ragıp Kenan’ın babası Sait Kenan, annesi ise Sait Kenan’ın ikinci eşi olan Zeynep Hanım. Zeynep Hanım da Beyrut’un Harma ailesinden. 1903’te dünyaya gelen Mehmet Ragıp Kenan, Amerikan Akamedi mezunu. Mezuniyet sonrası bir süre Beyrut’a gidiyor. Ama sonunda yine Kıbrıs’a dönüp 1920’lerin ikinci yarısında memuriyete adım atıyor.

Ragıp Kenan’la ilgili yazı yazıp da kooperatifçilikteki kader arkadaşı Mehmet Eşref Bey’le görüşmemek olamazdı. Dün akşam telefonla aradım.İlerlemiş yaşına rağmen yürekten bir anlatımla duygularını aktarıp şunları söyledi:

Bir kooperatifçi olarak Mehmet Ragıp Kenan’ı anarken günümüz kooperatifçiliğinin durumu Mehmet Eşref’ten almak istedim...

Yıllarını kooperatifçiliğe vermiş, ada genelinde Kooperatif Merkez Bankası Genel Müdürlüğü yapmış Mehmet Eşref’in söyledikleri çok önemli: “ Politika ve partizanlık kooperatifçiliğin ruhunu katletti. Gerçek kooperatif anlayışı yok oldu. Kooperatiflerde demokrasi olur. Üyeler bir araya gelir kooperatiflerinin yöneticilerini seçer. Bu Kooperatif Merkez Bankası için de geçerlidir. Bizde içinde bulunduğumuz duruma bakınız Kooperatiflerde önce demokrasi öldürüldü. Sonrasındaki durum ise ortada.”

Mehmet Eşref Bey’le yakın bir gelecekte kooperatifleri konuşmak için anlaştık.

Yazıma son noktayı koyarken Mehmet Ragıp Kenan’ı ölümünün onuncu yılında saygıyla anıyorum.

(*) Yazıda adı geçen Kenan Efendi'nin  Ahmet Kenan olması gerekir.Serdar Saydam