Anasayfa 
Tarih Araştırmaları Civisilli Yusuf Emir Hasan ile Şevket Salih Sakallı'nın hikayeleri
Tarih Araştırmaları Civisilli Yusuf Emir Hasan ile Şevket Salih Sakallı'nın hikayeleri | Civisilli Yusuf Emir Hasan ile Şevket Salih Sakallı'nın hikayeleri |
|
|
| Salı, 16 Mart 2010 | ||||||||||||||||||
|
Kıbrıs: Anlatılmamış Öyküler... Sevgül Uludağ
Kıbrıs: Anlatılmamış Öyküler... 22/12/2009 - YENİDÜZEN Özel Sevgül Uludağ Sağır ve dilsiz “kayıp” Yusuf Emir Hasan’ın hikayesi… Yaşlı adam sağır ve dilsizdi – kulakları duymuyordu ve konuşamıyordu… Bu yaşlı çoban çevresindeki insanlarla ancak el hareketlerini ve yüzünün mimiklerini kullanarak iletişim kurabiliyordu… Yusuf Emir Hasan yaşlı bir adamdı, Civisilli bir çobandı, Civisil ovalarında davarını otlatmaya gitmişti… 1964’te Şubat ayının ilk günleriydi, yanında Şevket Salih Sakallı da vardı… O da davarını otlatmaya Yusuf Emir Hasan’la birlikte gitmişti… Bu yaşlı çoban, Şevket Bey’in eşi Pembe Hanım’ın dayısıydı… Yaşlı çoban, bu günün hayatının son günü olacağını bilmiyordu, son kez gülümseyeceği gün, son kez güneşi göreceği, son kez koyunlarına bakacağı gün… Tam 74 yaşındaydı – 1890 doğumluydu… Uzaktan gelen kalabalığı görmüş ve yaşlı çoban onlara doğru ilerlemişti… Bu kalabalığın aslında Anafodiya’daki bir cenazeden dönmekte olduğunu bilmiyordu yaşlı çoban… Cenaze töreninin Ay Sozemeno (Arpalık) köyünde öldürülen bir Kıbrıslırum polis için düzenlendiğini bilmiyordu… Bu Kıbrıslırum polis acaba Ay Sozemeno (Arpalık) dışındaki motor evinde bir grup TMT’ci gencin, köyün TMT liderinin karşı çıkmasına rağmen pusu kurarak öldürdükleri iki Kıbrıslırum’dan birisi miydi? Yoksa bu genç TMT’cilerin kurduğu pusuda öldürülen ve yaralanan Kıbrıslırumlar’ın intikamını almak üzere köye saldıran civar köylerden gelen ve çatışmalarda öldürülenler arasında mıydı? Yaşlı çobanın tüm bunlardan haberi yoktu… Civisil’de onun koyunlarını otlatmakta olduğu yerden geçen ve Mazoto’ya giden bir yol vardı… Yaklaşmakta olan kalabalığı görünce Mazoto’ya giden bu anayola doğru giderek yolun kenarında durmuş ve onlardan bir sigara istemişti… Elinin işaret ve orta parmağını dudaklarına doğru götürerek sigara içer ve üfler gibi hareketler yaparak, bir sigaracık istediğini anlatmaya çalışmıştı… Yaşlı çobana bir sigara vermek yerine onu oracıkta, Mazoto’ya giden yolda akrabası Şevket Salih Sakallı’yla birlikte öldüreceklerdi… Şevket Salih Sakallı henüz 44 yaşındaydı, Civisil’de evliydi, eşi Pembe Hanım’la birlikte altı çocuğunu geride bırakacaktı…Çocuklarının en küçüğü üç yaşlarında, en büyüğü 18 yaşlarındaydı… Ay Sozemeno’da (Arpalık) öldürülen Kıbrıslırum polisin cenazesinden dönenler arasında bulunan bazı Kıbrıslırumlar, her ikisini de burada öldürecekti… Akrabaları daha sonra onların öldürüldüğü yerde bir diş ve kan izleri bulacaktı… Eminim ki yaşlı adam bu Kıbrıslırumlar’ın onu neden öldürmek istediğini anlamamıştı… Onun tek istediği yoldan geçen bu grubun kendine bir sigara vermesiydi… O sessiz adam, katillerine “Durun! Lütfen yapmayın!” bile diyemeyecekti çünkü dilsizdi... Ölümü de, yaşamı karşıladığı gibi tümüyle sessizlik içinde karşılayacaktı – belki de gözleriyle, elleriyle, yüz ifadeleriyle Kıbrıslırum katillerine tek istediğinin yalnızca bir sigara olduğunu anlatmaya çalışmıştı… Yaşlı adam, Ay Sozemeno dışında bulunan motor evinde bazı genç TMT’cilerin bir pusu kurduğundan, burada bazı Kıbrıslırumları öldürdüğünden, bunun üzerine köye saldıran Kıbrıslırumlar’la köydeki Kıbrıslıtürkler arasında çatışma çıktığından, ardından Ay Sozemeno’nun (Arpalık) hemen ertesi günü boşaltılarak buradaki tüm Kıbrıslıtürkler’in Lurucina’ya (Akıncılar) göç ederek yaşamları boyunca göçmen olarak yaşayacaklarından habersizdi… Yaşlı çoban, Ay Sozemeno’nun (Arpalık), Dali ve Bodamya’nın kıyısında bir hayalet köye dönüşeceğini, buradaki binaların yıkılarak toz ve taş parçaları olarak etrafa dağılacağını, köyden hiçbir eser kalmayacağını, köyün yokolacağını göremeyecekti… Geride hiçbirşey kalmayacaktı, hiçbirşey – yalnızca bu köyde bir zamanlar capcanlı bir hayat yaşandığına dair belleğinde hatıraları olanlar hatırlayacaktı Ay Sozemeno’yu – burası tam bir hayalet köye dönüşecekti… Kıbrıslıtürk solunun efsane isimlerinden Ali Fegan bu hatıraları belleğinde taşıyarak bana bu köyün öyküsünü anlatacaktı… 1957-58 yıllarında Ay Sozemeno çevresinde Lurucina (Akıncılar) ve Piroyi’de (Gaziler) çatışmalar çıkmaya başladığında, köyün muhtarı olan sevgili babacığı Mustafa Lefkaridi, köyün Kıbrıslırum muhtarı “Sağır Dimitri” ile oturup bir anlaşma yapacaktı… Ali Fegan bunu şöyle anlatacaktı: “1956-58 yılları arasında Rum-Türk çatışmaları başladığında bizim köyün etrafında bulunan Piroyi’de ve Lurucina’da (Akıncılar) da olaylar çıktı. Akıncılar’da çok az sayıda Rum yaşıyordu. Rumlar o köyden ayrılmak zorunda bırakıldılar. Ayrılan Rumların bir ailesi bizim köyün Rum muhtarının oğlu ve ailesi idi. Rum-Türk çatışmaları başladığı zaman köyün Rum ve Türk muhtarı (babam Mustafa Lefkaridi) oturup bir anlaşma yaptı: Çatışmaları köye taşımamak ve dıştan gelecek Rum veya Türk’ün köye yerleşmesine müsade etmemek… Bu anlaşma ışığında Rum muhtarının oğlu köye anne ve babasının evine geldiği zaman, Türk muhtar Rum muhtarın evine gidip anlaşmayı hatırlattı. Vakit gece ve geç olduğu için muhtarın oğlunun babasının evinde misafir edilmesi ve ertesi günü Yeri köyündeki kızkardeşinin yanına taşınması üzerinde anlaştılar. Silahlı eğitim görmüş olan TMT’li gençler bundan rahatsız oldular, geceleyin Rum muhtarın avlusunu çeviren çalılardan yapılan duvarı ateşe verdiler ve koşarak nöbet tutan arkadaşlarının yanına gittiler. Bu olay Ay Sozemeno’da (Arpalık) ve civar Rum köylerinde büyük bir tedirginlik yarattı. Rum-Türk çatışması olmaması için köyün Rum-Türk ileri gelenleri bu olayı yapanları polise teslim ettiler. Köyün bağlı olduğu polis Akıncılar Türk polisi idi. Tutukluların olaylar yatışıncaya kadar poliste tutulmaları sağlanmış, böylece bu köydeki ilk çatışma, sağduyulu insanlar tarafından önlenmiş oldu. Fakat TMT’li gençler ve aileleri bu olayı büyütüp Türk muhtarını Rumcu ve komünist ilan ederler. Türk muhtarının Lefkoşa’da sütçülük işletmesi vardı, köydeki sütleri toplar ve Lefkoşa’daki işletmeye taşırdı. Gecenin birinde Türk muhtarı, köyün öğretmeni Mustafa Ethem ve süt işletmecisi ortağı Hasan Cıdık Lefkoşa’dan köye gelirlerken önleri kesilip dövülürler ve ikaz edilirler. Bu olay sonrası köy ikiye bölünür. Köylüler artık birbirlerine karşı nöbet tutmaya başlarlar. 21 Aralık 1963 olayları başladığında ve Rum polislerin Lefkoşa Türk Lisesi’ndeki öğrencilere ateş açtığı günün gecesi, Rum-Türk polis devriyesi köyü kontrola geldiği zaman kendilerine ateş açılır. Polisler dağın eteğinde arabayı bırakıp dağ üzerinden yaya Yeri köyüne giderler. Köydeki gerginlik Rumlar’ın Ay Sozemeno (Arpalık) köyünden ayrılmasına neden olur. Terminatörler köyü teslim almışlar, her istediklerini yapmaya başladılar. Bu dönemde köyün üç kilometre uzağında Rum köylerinin su ihtiyacını karşılamak için bir kuyu vardı. Rumlar her gün buraya gelir ve motoru çalıştırıp ihtiyaçları olan suyu köylerine depolara gönderirlerdi. TMT’li gençler bu kuyuyu çalıştırmaya gelen Rumlar’I vurmaya karar verir ve bu kararlarını uygulamak için bazı köylüleri de ikna ederler. Köyün TMT başkanı ve diğer ileri gelenlerini dinlemezler. 6 Şubat 1964 günü Rumlar’a pusu kurulmaya karar verirler. Köyün TMT Başkanı (Mehmet Hüseyin Guspo) bağlı olduğu Bodamya köyündeki liderine durumu bildirmeye gider, o gidip gelene kadar alınan karar uygulanır ve Rumlar’a pusu kurulur. Motorlarını çalıştırmaya gelen araba içerisindeki Rumlar’a ateş açılır, karşılıklı çatışma çıkar, daha sonra geri çekilerek köye dönülür, iki-üç saat sonra köyün etrafı Yeri, Dali, Kiracıköy (Atienu) ve Dimbu köylerinden gelen fanatik Rumlar tarafından sarılır. Çatışmalar başlar, saatler sürer. Köyün bir mahallesi teslim alınır, orada bulunan erkekler öldürülür (içlerinde köyün TMT Başkanı da vardır) ve kadınlar ile çocuklar esir alınır. Akşama doğru Barış Gücü görevini yapan İngiliz askerlerinin müdahalesi ile ateşkes yapılır. Köyün Türk muhtarı İngiliz zırhlı aracın içerisinde Rumlar ile konuşur, yaralıların hastahaneye kaldırılarak ölülerin toplanmasına müsaade edilir. Geceleyin kadın ve çocuklar 2-3 evde toplanır, etrafı silahlılar tarafından beklenir. 7 Şubat 1964 sabahı Akıncılar (Lurucina) köyünden 20-30 silahlı kişi, iki köy arasındaki ovalarda güvenlik geçidi oluşturdular, köylü alabildiği eşyaları ve hayvanları ile bu geçitten Akıncılar’a (Lurucina) gider. Bu olayların neticesinde civar köylerden Bodamya, Dali, Goşşi (Üçşehitler), Petrofan (Esendağ) ve Piroyi’deki (Gaziler) Türkler de köyleri de Akıncılar’a taşınır. Böylece yüzlerce Kıbrıslıtürk’ün evini, malını ve işini terk edip tek bir köyde toplanması sağlandı. O günün şartlarında kantonal taksim öngörülüyordu. 1974’te EOKA-B ve darbeci diğer Rum faşistlerin yarattığı şartlarda Türk askerinin mücahalesi sonucunda bölgesel taksim gerçekleştirildi. Bugün gelinen noktaya emperyalizmin böl-yönet siyaseti sayesinde varıldı. Bölünmüş yurdumuzun yeniden bütünleştirilmesi eskiden olduğu gibi Kıbrıslılar’ın, Kıbrıs’ın ne Türksiz ne de Rumsuz var olamayacağını kabul ederek iki topluma mensup barışseverlerin güç ve çabalarını birleştirerek verecekleri ortak mücadele sonucunda mümkün olacaktır...”(*)O sağır ve dilsiz yaşlı çoban yani Yusuf Emir Hasan ile akrabası Şevket Salih Sakallı, hala “kayıp”… Onların nerede gömülü olduğu belki bir gün ortaya çıkarılabilir… Ve onlardan geride kalanlar ailelerine iade edilerek toprağa verilirler… Ama öyküleri hep bizimle kalır… (*) Birleşik Kıbrıs – Yıl:4, Sayı: 200, 17 Şubat 2007 – Sayfa 7) Yenidüzen Gazetesi http://www.yeniduzen.com/ Yorum Yaz
İzleme: 438
Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4 |
||||||||||||||||||
| < Önceki | Sonraki > |
|---|